De Nza concludeert in haar recent verschenen rapport “Marktonderzoek Fysiotherapeutische zorg” dat de eerstelijnsfysiotherapie geen toegankelijkheidsprobleem heeft. Wel ontwaart de Nza onderliggende trends; achterlopende beloning voor eerstelijnsfysiotherapeuten, financiële druk bij praktijken en toename van de uitstroom van eerstelijnsfysiotherapeuten. De werkgeversvereniging fysiotherapie is van mening dat de Nza hiermee het probleem van de eerstelijnsfysiotherapie niet alleen danig onderschat maar ook verzuimt in te grijpen om “marktfalen” te voorkomen. De Nza stelt dat trends wijzen op een toekomstig risico voor de continuïteit van zorg, de WvF stelt dat dat risico reeds bestaat en gaat in gesprek met de overheid om deze ontwikkeling te keren.
De Nza stelt vast dat de fysiotherapie op dit moment een beperkte rol speelt in de transitie naar Passende Zorg “hoewel veldpartijen fysiotherapeuten zien als sleutelspeler in preventie, herstel en het voorkomen van zwaardere zorg, sluiten de huidige aanspraak, bekostiging en organisatiegraad hier onvoldoende op aan”. De Nza concludeert ons inziens terecht dat de eerstelijnsfysiotherapie een veel grotere rol zou moeten spelen in de besparing van zorgkosten door preventie en substitutie. De Nza concludeert, kort samengevat, dat er een risico bestaat op de continuïteit van zorg, de beloning voor fysiotherapeuten en praktijken achterblijft en de bekostiging van fysiotherapie ons niet in staat stelt om een grotere rol te spelen in de transitie naar Passende Zorg.
De belangrijkste oproep van de Nza voor beleidsmakers en politici “… te beginnen met een passende en samenhangende aanspraak voor fysiotherapeutische zorg, die de beroepsgroep een volwaardige en serieuze positie geeft binnen het zorgstelsel, en met het beschikbaar stellen van de financiële middelen die nodig zijn om deze positie ook daadwerkelijk waar te maken”. De Werkgeversvereniging Fysiotherapie gaat de komende maanden verder in gesprek met politiek en beleidsmakers om deze oproep te realiseren.
“Het zorggebruik (de daadwerkelijk geleverde zorg) zegt niet perse iets over de daadwerkelijke zorgvraag en of daaraan wordt voldaan.”
De korte samenvatting van de Nza is dat “er op dit moment geen stelselbreed toegankelijkheidsprobleem zichtbaar is”. Wel merkt zij op dat om de toekomstbestendigheid van de fysiotherapie gezamenlijk inzet van de zorgaanbieders en zorgverzekeraars vraagt. De Nza komt tot haar conclusie van geen structureel marktfalen door de toegankelijkheid van zorg en het aanbod van zorg als voldoende te classificeren en te stellen dat de instroom van fysiotherapeuten ten opzichte van de uitstroom, op dit moment, niet leidt tot een acuut probleem. De Werkgeversvereniging Fysiotherapie verwerpt deze conclusie en de veronderstellingen die daaraan ten grondslag liggen.
De Nza stelt dat het zorggebruik van de eerstelijnsfysiotherapie in de onderzochte periode is afgenomen. Dat een grote meerderheid van de eerstelijnsfysiotherapie bekostigd wordt door de aanvullende verzekering, het aantal vergoedde behandelingen in de aanvullende verzekering de afgelopen decennia stelselmatig is afgenomen is een voor de hand liggende verklaring maar wordt volledig genegeerd. Zorgmijding (door kosten) wordt wel benoemd als factor, zonder dat daar conclusies aan worden verbonden. De data van CBS-statline laat zien dat (gecorrigeerd voor vaak onvermijdelijke ziekenhuiszorg) de laagste 20% inkomensgroepen circa twee keer zoveel zorg consumeert dan de hoogste 20% inkomensgroepen. Bij de paramedie is dat ‘slechts’ 52%. Mensen met lagere inkomens hebben lagere gezondheidsvaardigheden en hebben bij lichamelijke klachten sneller en langer hulp en begeleiding nodig. Op het gebeid van klachten van het bewegingsapparaat ligt het in de lijn der verwachting dat mensen met relatief lagere inkomens gemiddeld eerder méér fysiotherapie zouden gebruiken ten opzichte van andere zorgsoorten. De cijfers laten een omgekeerd beeld zien wat lijkt te duiden op zorgmijding en een hogere zorgvraag en zorgbehoefte dan zorggebruik.
De zorgmijding van eerstelijnsfysiotherapie doordat chronische behandeling pas vergoed wordt uit de basisverzekering vanaf de 21e behandeling wordt benoemd maar in de conclusies van de Nza op het oog niet meegenomen. De Nza concludeert “de uitbreiding van de vergoeding van fysiotherapie binnen het basispakket kan leiden tot een stijging van de zorggebruik van fysiotherapie”. Deze beleidsmaatregel staat al een decennium op de agenda van beleidsmakers en wordt geraamd op 130-180 miljoen per jaar. Een toename van 7%-9% van de totale kosten voor eerstelijnsfysiotherapie. De Nza weet dit.
De door Nza gewenste rol van eerstelijnsfysiotherapie in Passende Zorg wordt geremd door de huidige manier van bekostigen. De broodnodige en kosteneffectieve verschuiving van (te voorkomen) operatieve tweedelijnszorg naar preventieve eerstelijnszorg wordt niet gerealiseerd door de gebrekkige wijze van bekostiging van de eerstelijnsfysiotherapie. Elke dag dat er geen passende bekostiging van de eerstelijnsfysiotherapie wordt gerealiseerd kost Nederland geld.
Tot slot de zorgwekkende uitstroom van fysiotherapeuten. Het laatst door de Nza gerapporteerde jaar is 2023 waarin circa 12% van de werkzame fysiotherapeuten de eerstelijnsfysiotherapie verlaat, circa 5% door regulier pensioen en circa 7% door vroegtijdige uitstroom. Op basis van dit jaar zijn fysiotherapeuten gemiddeld slechts 8 jaar actief als eerstelijnsfysiotherapeut. Desastreus voor het ervaringsniveau en de gewenste specialisatiegraad om substitutie aan de tweedelijnszorg te kunnen realiseren. Wederom ziet Nza geen acute bedreiging vanwege de hoeveelheid afstudeerders.
De constateringen in het kort:
- De Nza constateert dat de eerstelijnsfysiotherapeuten en bovengemiddelde ‘productiviteit’ hebben, daar zit weinig rek om extra zorg aan te kunnen.
- Er is een netto-uitstroom van eerstelijnsfysiotherapeuten.
- De gemiddelde arbeidsduur van actieve fysiotherapeuten in de eerstelijn daalt en daarmee daalt ook het ervarings- en specialisatieniveau van de eerstelijnsfysiotherapeuten.
- Het dalende aantal behandelingen fysiotherapie in de aanvullende zorgverzekering, het dalende aantal afgesloten aanvullende zorgverzekeringen en de zelf te bekostigen eerste 20 behandelingen bij chronische aandoeningen leiden tot zorgmijding.
- Als de eerste 20 zelf te bekostigen behandelingen bij chronische aandoeningen in de basisverzekering vergoed zouden worden leidt dat tot een geschatte toename van 7-9% van de zorgvraag.
- De eerstelijnsfysiotherapie kán haar rol niet spelen in de transitie naar Passende Zorg door gebrekkige bekostiging.
De conclusie kán niet anders zijn dan dat er sprake is van marktfalen. De (wijze van) bekostiging van de eerstelijnsfysiotherapie moet zo snel mogelijk worden herzien. Elke dag dat dat niet gebeurt kost Nederland geld.







